Η Καβάλα, λόγω της γειτνίασής της με περιοχές όπου καλλιεργείτο η εξαιρετική ποικιλία καπνού «μπασμάς» και του φυσικού λιμανιού της που είχε τη δυνατότητα εξυπηρέτησης μεγάλων εμπορικών πλοίων, συγκεντρώνει στα μέσα του 19ουαιώνα την εμπορική εκμετάλλευση των καπνών της Βαλκανικής.

Είναι μια πόλη τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπου ζουν, Έλληνες, Οθωμανοί, Βούλγαροι, Εβραίοι. Η ανάπτυξη του καπνεμπορίου φέρνει εμπορικούς οίκους της Ευρώπης που επιθυμούν να εξασφαλίσουν τα πολυπόθητα καπνά, ακόμα και Προξενεία ευρωπαϊκών χωρών για την παρακολούθηση της παραγωγής και την εξασφάλιση των καπνών για τη χώρα τους.

Η μεγάλη οικονομική ανάπτυξη προκαλεί συνταρακτικές αλλαγές στην κοινωνία της Καβάλας, δημιουργώντας μια κοσμοπολίτικη αστική τάξη που συναλλάσσεται εμπορικά με την Ευρώπη. Η συσσώρευση εργατικού πληθυσμού από την ύπαιθρο και μετά την απελευθέρωση από την Τουρκία και Βουλγαρία διαμορφώνει ένα πολιπολιτισμικό ρωμαλέο συνδικαλιστικό κίνημα που σημαδεύει ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο.

Η οικονομική ζωή της Καβάλας, όσον αφορά στο καπνεμπόριο, περνά σε περίοδο ύφεσης μετά το 1950,με τη μαζική εισαγωγή της ποικιλίας καπνού «βιρτζίνια», που συνδέεται με την είσοδο των πολυεθνικών κεφαλαίων. Η πόλη τότε, αρχίζει να ισορροπεί σαν μια μεγάλη επαρχιακή πρωτεύουσα, δημιουργώντας μια σημαντική επιστημονική κοινότητα κι αναπτύσσοντας μια αξιόλογη πολιτιστική δραστηριότητα.