Η στενή σχέση της πόλης της Καβάλας με την καπνεργασία και το καπνεμπόριο ανέδειξαν την ανάγκη για να ερευνηθεί αυτή η πτυχή της ιστορίας της πόλης. Πολλοί μελετητές, ερευνητές, δημοσιογράφοι, ασχολήθηκαν κατά καιρούς με το ζήτημα και εξέδωσαν βιβλία ή έγραψαν άρθρα, ενώ πολλοί πολίτες ευαισθητοποιήθηκαν και δώρισαν αντικείμενα, φωτογραφίες κι έγγραφα στο Δημοτικό Μουσείο Καβάλας.

Το 1996 οργανώθηκεη Έκθεση Καπνού «Καβάλα, η καπνούπολη του χθες», με υλικό που παραχώρησαν καπνεμπορικές οικογένειες της Καβάλας (αφοί Ιορδάνογλου, Α.Τσιμίνο,κ.α.).

Το 2002, αναλήφθηκε πρωτοβουλία για να συγκεντρωθεί κάθε φύσεως υλικό (εργαλεία, έγγραφα,μηχανήματα, κ.λπ.). Η έκθεση άνοιξε στο κοινό στις 5 Απριλίου 2003 στο ισόγειο του κτιρίου του πρώην Ελληνικού Οργανισμού Καπνού (Ε.Ο.Κ.), το οποίο παραχωρήθηκε από τον τότε Υπουργό Γεωργίας κ. Γεώργιο Δρυ (ο χώρος που στεγάζεται σήμερα το Μουσείο λειτούργησε από το 1972 ως εκθεσιακός χώρος καπνού του Ε.Ο.Κ.).